Crusader Kings

dinsdag 8 oktober 2019

Crusader Kings

door Thomas Van Reeth


We hebben eindelijk tijd gevonden om met 3 het crusader kings boardgame uit te testen. Met 3 fans van het computerspel en een lange ontwikkelingstijd kon dat niet mis gaan. We hadden wel grote vraagtekens bij de manier waarop ze de gelaagdheid van het computerspel zouden omzetten naar een bordspel. Het duurt ook even voor je het spel volledig hebt klaar gelegd en de regels hebt gelezen, maar eens alles klaar staat, ziet het er wel goed uit. Toch een kleine opmerking. Elk land heeft zijn eigen miniaturen. Op zich zien ze er zeer mooi uit, maar een paar ontwerpen konden beter (bv: de paarden zweven boven de basis en hebben hierdoor een extra steunpilaar nodig. Ze hadden de paarden ook gewoon op hun eigen benen kunnen zetten.)
Bij het klaarzetten kwam voor het eerst, maar niet het laatst, de vergelijking met het Game of Thrones bordspel naar voor.

Het spel

In het spel speelt elke speler een middeleeuwse dynastie/land. Met 3 spelers raden ze Frankrijk, Engeland en Duitsland aan. Spanje en Italië doen in dit geval niet mee, al is er ook een AI-functie om toch met een extra land te spelen. Elke dynastie heeft bij de start een koning, een aantal regio’s onder controle en krijgt een startkapitaal. Je koning heeft ook een aantal karaktereigenschappen (goede en slechte). Het aantal regio’s en het kapitaal is voor elk land anders. De overige regio’s krijgen een hertog/in. Bij ons spel kreeg Frankrijk in Parijs ook een kastee, kreeg Engeland de uitvinding ‘navy’ (waardoor ze over water kunnen aanvallen) en kreeg Duitsland een raadgever. In vergelijking met het computerspel zijn er dus veel minder dynastieën
die meespelen, en zijn de regio’s veel groter. Waar in het computerspel België en Nederland onderverdeeld zijn in meer dan 10 verschillende regio’s is dat bij het bordspel gereduceerd tot 1 regio ‘Lower Countries’.
Het spel bestaat uit 3 era’s die elk bestaan uit 3 rondes die elk weer 2 beurten hebben. Bij de start van elke era trek je 8 actiekaarten. Je kan hierbij kiezen tussen volgende soorten: crusader (op kruistocht gaan), war (je leger mobiliseren of een aanval doen), realm (een uitvinding of raadsman kopen of een kasteel bouwen), intrigue (iets beramen of de heerschappij over een regio proberen omverwerpen) en tax (belastingen heffen natuurlijk) Het aantal kaarten dat je van elke soort mag nemen is gelimiteerd. Je moet wel 1 of 2 crusaderkaarten trekken. In tegenstelling tot het computerspel ben je bij het bordspel wel verplicht om aandacht te geven aan de kruistocht. Daarna start de eerste ronde. Elke ronde start met een dynastiefase. Hier kan je iemand uit je dynastie laten trouwen en kan je hertogen benoemen, of de titel ontnemen. Daarna kiest iedereen 2 actiekaarten en bepaal je ook de volgorde waarin je die gaat spelen. Aangezien je 8 kaarten trekt bij de start van de era en je er maar 6 speelt heb je wat keuze. In spelersvolgorde speel je dan telkens een actiekaart (1 beurt). Als laatste betaal je voor gemobiliseerde legers. Nadien kan je ze ook demobiliseren. Elke actiekaart heeft ook nog een extra event. Dit event wordt automatisch gespeeld na de actie. Deze events zijn ofwel op jezelf van toepassing, ofwel op de volgende spelers. Dit speelt dus ook een belangrijke rol bij de volgorde van je kaarten. Voorbeelden van events zijn: een kind voor de volgende speler, geen oogst in 1 van je regio’s, ... Bij heel wat acties moet je een karakter test doen. Al je karaktereigenschappen zitten in een zakje. Je trekt hier blind 1 eigenschap uit. Sommige eigenschappen zorgen er voor dat de actie lukt, andere juist niet. Alle extra personages hebben ook 1 karaktereigenschap. Wordt dit karakter koning/koningin dan komt deze eigenschap mee in je zakje. Dit is een beknopte weergave van hoe een beurt er uitziet.

Winnen

Tijdens het spel is het de bedoeling om je overwinningspunten te verzamelen. Deze krijg je op een aantal manieren. De belangrijkste is het aantal regio’s onder je controle. Daarnaast zijn er nog 4 extra overwinningspunten voor de speler met het meeste kastelen (minimum 3), de speler met de grootste hofhouding (minimum 4 uitvindingen en raadgevers), de succesvolste kruisvaarder (minimum 2 successen) en de koning van Jeruzalem. Het spel eindigt zoals reeds gezegd na 3 era’s of als er een koning van Jeruzalem is. In een spel met 3 is dit echter bijna onmogelijk lijkt ons.

Spelen

De eerste beurten is het wat aftasten. Iedereen wil zijn koning wel laten trouwen. De dynastie moet immers blijven voortbestaan. Trouwen met een hertogin op het spelbord zorgt voor een pact met die regio. Als die regio wordt aangevallen krijg je een casus belli tegen de aanvaller. Net zoals in het computerspel kan je niet out of the blue een andere speler aanvallen. Je moet eerst een casus belli hebben, je legers mobiliseren, en dan pas aanvallen. Om een neutrale regio aan te vallen is die casus belli niet nodig (en moet je geen karaktertest doen). Die neutrale regio’s komen dus eerst onder controle van de 3 dynastieën. Daarna proberen we elkaars heerschappij over regio’s omver te werpen, of vallen we elkaar rechtstreeks aan. Door de events komen er kinderen bij, die weer trouwen, ... sterven er koningen (na elke ronde en door sommige events verouderen de koningen), worden er kastelen gebouwd, uitvindingen gekocht/gestolen (navy gaat van Engeland naar Frankrijk). Met als gevolg dat na de 2de era Duitsland 8 regio’s controleerde, Frankrijk bijna uitgestorven was en samen met Engeland mijlenver achter lag. Door wat pech/geluk en slechte keuzes verandert dit nog. Frankrijk doet nog een Blitzkrieg en wint uiteindelijk met 2 punten voorsprong op Duitsland en 4 punten voorsprong op Engeland. 

Conclusie

We hebben ons met 3 zeer goed geamuseerd. We hebben nooit het gevoel gehad dat we 2,5u gespeeld hebben. Het spel heeft ook nooit stilgelegen omdat alles moest plat bestudeerd worden. Natuurlijk kun je niet de volledige diepgang van het computerspel overzetten naar een bordspel zonder het zeer ingewikkeld te maken, maar de link is er duidelijk. Het spel heeft wat weg van het Game of Thrones bordspel, maar dan met veel meer diepgang. De karaktertest is ook eens iets anders dan dobbelstenen te gooien om te kijken of iets lukt en doet je ook letten op de eigenschappen van je partners en kinderen (misschien moet je die eerste zoon met een slecht karakter maar opofferen). Maar toch hebben we wat opmerkingen. 

- Een spel met 3 kan volgens ons beter gespeeld worden met Frankrijk, Duitsland en Italië ipv Engeland. Engeland ligt overzee en kan dus niet zo gemakkelijk aangevallen worden. Zolang Engeland de ‘navy’-uitvinding heeft kan het zelf wel aanvallen, maar bij ons waren ze die reeds zeer snel kwijt. Frankrijk, Duitsland en Italië zouden elkaar zonder probleem kunnen aanvallen. Dit probleem had het Game of Thrones bordspel ook.

- In een spel met 3 is het bijna onmogelijk om koning van Jeruzalem te worden. Hierdoor ligt er nog meer nadruk op het aantal regio’s onder controle. 

- Je kan maximum 8 regio’s onder je controle houden. Als je daarna een regio overwint moet je een andere opgeven. Je kan dus niet voor world-domination gaan. Waarschijnlijk is dat een bewuste keuze zijn, maar het is wel wat spijtig. Wat is er in het computerspel immers mooier dan als hertog van Brabant Rooms keizer te worden en Frankrijk en Italië te veroveren.

- Je kan enkel door een verovering een nieuwe regio bekomen. Bij het computerspel komt er veel meer diplomatie aan te pas om via bv huwelijken je territorium uit te breiden. 

- Als je je leger niet kan betalen worden ze automatisch gedemobiliseerd (logisch) en krijgen die regio’s ook een ‘unrest’-token. Deze tokens hebben uiteindelijk geen negatief effect. Frankrijk kon zo in de laatste ronde zijn Blitzkrieg houden zonder geld om zijn leger te onderhouden zonder hiervan een negatief effect te zien.

- Het aantal zakken/zakjes bij het spel is aan de kleine kant. Het bevat een hoop verschillende tokens die bij de start van het spel weer uit elkaar moeten gehaald worden. Op zich maar detailkritiek, maar voor een spel van die prijsklasse is dat wel wat spijtig. 

Andere artikels

Star Wars Armada

Rovers van de Noordzee

Dead of Winter

Voluspa

Santa Maria